Op 22 februari bracht dagblad ‘El Mundo’ een artikel met de kop: “El diseño holandés inundará Madrid”. Zes dagen later ging de Maand van de Nederlandse Vormgeving in Madrid van start met een modeshow op straat. Vijftien modellen toonden in het centrum van de stad een collectie van derde-jaars studenten van de kunstacademie ArtEz uit Arnhem. Diezelfde dag opende in de Círculo de Bellas Artes een tentoonstelling van Nederlands ontwerper Piet Hein Eek. Deelnemers, bezoekers, voorbijgangers op straat en de media reageerden direct enthousiast.

Na deze vliegende start volgden in de weken daarop vele exposities, debatten, uitwisselingen tussen kunst-academies en een Nederlandse designroute langs meer dan twintig winkels. Iedere dag was er wel ergens in Madrid een opening, lezing of ander evenement rond ‘Dutch Design’: je kon er eenvoudigweg niet omheen. Ook mensen die geen kans zagen de activiteiten bij te wonen, spraken ons aan. Ze lazen erover in de krant, hoorden erover op de radio en zagen overal in de stad banieren wapperen met het logo van de Maand. “Es la hora de Holanda”, schreef dagblad ‘El Público’ op 4 maart en zo was het.

Dit succes kwam ons niet zomaar aanwaaien: gedurende meer dan een jaar bereidden de afdelingen Pers en Culturele Zaken en Economische Zaken van de ambassade de Designmaand voor, in nauw overleg met instellingen en organisaties uit Spanje en Nederland. Het initiatief werd onder meer ingegeven door de voortreffelijke reputatie wereldwijd van vormgeving uit Nederland. Sinds de jaren negentig van de vorige eeuw kunnen Nederlandse ontwerpers in steden als Tokio, Londen en Milaan steevast op lovende kritieken rekenen en keer op keer weten ze zich in de schijnwerpers te plaatsen.

Na Tokio, Londen en Milaan moest ook Spanje maar eens volgen, vonden wij. Onze  gedachten gingen daarbij eerst naar Barcelona uit, een stad met een gevestigde traditie op het vlak van architectuur, meubels en stripverhalen. De gemeente Barcelona reageerde echter lauwtjes. Ze vond het allemaal wel best, maar toonde zich weinig genegen actief mee te doen. In Madrid ervaarden wij het tegenovergestelde: de wethouder cultuur van Madrid toonde zich direct enthousiast en gaf aan actief aan ons idee te willen bijdragen. Eenzelfde reactie viel ons ten deel bij de Vereniging van Madrileense Vormgevers (DIMAD). Daarop was de keuze  snel gemaakt: Barcelona viel af, het werd Madrid.

Vervolgens organiseerden we enkele werkontbijten op onze ambassade. Hiervoor nodigden we de gemeente, kunstacademies, designwinkels, beroepsorganisaties en musea uit. We maakten duidelijk dat de Maand van de Nederlandse Vormgeving alleen kans van slagen zou hebben als we het project gezamenlijk zouden opzetten, uitvoeren en financieren. We benadrukten dat we er niet zozeer op uit waren om overal Nederlands talent te tonen, maar dat we vooral ook Nederlandse en Spaanse ontwerpers bij elkaar wilden brengen, in de hoop nieuwe activiteiten en contacten uit te lokken. Deze werkontbijten bleken een goed middel: mensen met uiteenlopende achtergronden, maar allemaal met design als rode draad, onmoetten elkaar op onze ambassade en het enthousiasme van de een sloeg al snel op de ander over.

De eerste keer dat we echt met de Maand naar buiten traden, was op 29 november. Die dag organiseerden we in cultureel centrum Matadero een feestelijk  programma rond de onthulling van het logo van de Maand van de Nederlandse Vormgeving. Meer dan honderd studenten, afkomstig van twee kunstacademies uit Madrid en twee uit Nederland hadden ons vantevoren hun ontwerpen gestuurd. Met deze prijsvraag sloegen we verschillende vliegen in één klap: we betrokken studenten en docenten in een vroeg stadium bij ons initiatief, lieten ze nadenken over design uit Nederland en Spanje, en met de onthulling vestigden we nog eens extra de aandacht op ons initiatief bij partners en geïnteresseerden. Wat voor de uitstraling verder enorm hielp, was dat staatssecretaris voor Europese Zaken, Frans Timmermans, persoonlijk het winnende logo bekend maakte, in aanwezigheid van Alicia Moreno, wethouder cultuur van de gemeente Madrid.

De prijsvraag werd gewonnen door Jeremie Cornelissen. Deze student van de Design Academy Eindhoven combineerde in zijn ontwerp een Spaanse stierenkop met de leeuwen uit het Nederlandse wapen. Zijn logo blonk uit in eenvoud en was zowel chic als rauw. De jury onderkende dat deze dubbele gelaagdheid goed aansloot bij een van de kenmerken van ‘Dutch Design’, namelijk het herinterpreteren van bestaande symbolen. Enkele maanden later prijkte het ontwerp van Jeremie op het tijdschrift en de website die we speciaal voor de Maand maakten, alsook op stickers, t-shirts en paraplu’s. Maar het mooiste waren natuurlijk de banieren die gedurende maand maart overal in het centrum hingen.

De activiteiten die vervolgens tijdens de Maand plaats hadden, waren zo talrijk, dat ik ze hier onmogelijk allemaal kan noemen. Een kleine greep: we toonden honderd jaar Nederlandse grafische vormgeving in de Stichting Karel van Antwerpen, en meubels van Gispen en Rietveld in respectievelijk het College van Architecten (COAM) en in het Nationale Museum voor Decoratieve Kunsten. Het Istituto Europeo di Design organiseerde presentaties met Nederlandse ontwerpers als Jurgen Bey en Gijs Bakker; de Escuela Arte Diez toonde Nederlandse theateraffiches, organiseerde een uitwisseling met kunstacademie St. Joost uit Breda en zette grafisch ontwerpster Irma Boom voor een bomvolle en enthousiaste zaal.     

Wie graag een volledig overzicht van de activiteiten heeft, kan terecht op de speciale website:  www.holamad.com . Op die site hebben we verschillende teksten en beelden rond de Maand bijeengebracht. Leuk en onderhoudend zijn de korte video’s die verscheidene van de activiteiten van de Maand in beeld brengen. Beleef de modeshow op straat mee of woon de workshop van Irma Boom bij - met een simpele muisklik ben je erbij. Diegenen die nog iets van de Maand willen meepikken, kunnen terecht in de Central del Diseño in Matadero. Tot eind deze zomer staat daar een grote overzichtstentoonstelling over hedendaags Nederlands design. Absoluut de moeite waard.

Dat laatste vond ook de echtgenote van de directeur van het slachthuis van Madrid. Een van de stukken voor de tentoonstelling in Matadero, kwam terecht in een écht slachthuis en niet in het voormalige slachthuis, dat inmiddels een cultureel centrum is. De directeur van het échte slachthuis was in zijn nopjes met zijn onverwachte aanwinst, een tafel en object van sterontwerper Marcel Wanders, en deed beide cadeau aan zijn vrouw. Zij gaf de meubels een mooi plekje in de huiskamer. Na veel zoeken en oneindig meer stress kwam de curator van de tentoonstelling achter de verblijfplaats van de objecten. Maar daarmee had ze de meubels nog niet terug. Ze moest als brugman praten om het echtpaar ervan te overtuigen dat de objecten aan het voormalige en niet aan het huidige slachthuis toebehoorden.

Onze ambassade heeft genoten van de Maand van de Nederlandse Vormgeving in Madrid. En met ons vele Madrilenen, bezoekers aan de stad en de pers. We zijn er zeker van dat deze Maand nieuwe activiteiten zal voortbrengen. De eerste tastbare voorbeelden daarvan dienen zich al aan. Veel dank namens onze ambassade aan ál diegenen die zich voor dit initiatief hebben ingezet, in het bijzonder dank aan onze sponsoren Heineken, ING Real Estate en Philips.

Friso Wijnen
Hoofd Pers en Culturele Zaken
Ambassade Madrid